In deze laatst blog over zinloos geweld gaat het vooral over het bijbrengen van kennis en vaardigheden om zo een verlaging van de risicoperceptie te creëren. Mijn vorige blog is geëindigd met twee vragen waar omstanders of kandidaat-slachtoffers snel een antwoord op moeten hebben:
• hoe tijdens het verloop van een incident met succes de spanning te temperen?
• op welke wijze kunnen omstanders worden betrokken bij een incident?

Individuen zijn gebaat bij duidelijke, niet complexe antwoorden op beide vragen. Antwoorden die ondubbelzinnig een aanknopingspunt bieden voor het handelen. Dit kan bijvoorbeeld worden bewerkstelligd aan de hand van gerichte persoonlijke voorlichting, maar ook via zelfverdediging- en weerbaarheidtrainingen. Voorlichting kan zich centreren op het inzicht dat omstanders samen sterker staan dan een individuele dader, hetgeen actief ingrijpen aantrekkelijker maakt. Afleiden, afschrikken, zelfs overmeesteren behoort tot de mogelijkheden. Een cursus of training moet tevens aanknopingspunten aanreiken voor een eventuele rolwisseling van het slachtoffer of de omstander die verwordt tot dader. Bij ingrijpen is het de bedoeling spanning te temperen, niet op te voeren.

En dat is niet nieuw. Een voorbeeld van een bruikbare cursus - mits aangepast aan huidige standaarden - is Je grenzen stellen. De Stichting Maatschappij, Veiligheid en Politie heeft Teleac in 1996 (!!) gevraagd een televisiecursus te produceren die mensen weerbaarder maakt. Je grenzen stellen geeft een handreiking hoe om te gaan met agressie, onaangename situaties, burenoverlast, tussen beide komen en zelfverdedigingtechnieken. Is het een aanbeveling dit soort trainingen in cursusverband te organiseren voor een groter publiek - een soort vaardigheidstraining voor geïnteresseerden in de trant van een weerbaarheidstraining? Of voeden we daarmee de onrust en angst?

Naast het maatschappelijke belang van geïnstrueerde burgers is het tonen van maatschappelijke waardering een beloning voor actief ingrijpen. De gemeente Rotterdam reikte tot voor kort de prijs Het Oog van Rotterdam uit aan stadsbewoners die bijvoorbeeld een inbreker overmeesteren of zakkenrollers aan de politie overdroegen. Een soortgelijke prijs wordt uitgeloofd door het Carnegie Heldenfonds, traditioneel een fonds voor zeehelden of mensen die slachtoffers uit brandende huizen redden. Sinds enkele jaren zijn de Carnegie-helden ook personen die hebben ingegrepen bij geweldsmisdrijven.

Kortom: een echte held grijpt in bij zinloos geweld! En bij twijfel….toch maar niet doen dus?