Wat is het geheim van een goeie crimineel? Die vraag legde een docent bij het onderdeel ‘Dader- en slachtoffergedrag’ aan ons voor.

We moesten allemaal het antwoord op een briefje schrijven, en het is niet verrassend dat de meesten het over ‘winst maken’ en ‘macht’ hadden. De docent was triomfantelijk: “Vrijheid”, zei-die. “Op vrije voeten blijven en in leven blijven”.

Vervolgens kregen we een boeiend college crimineel risk management. Onwettige ondernemers hebben met andere risico’s te maken dan de gewone winkelier of fabrikant. De concurrentie is eigenlijk het meest bedreigend, veel meer dan de kit.

Onwillige debiteuren zijn voor iedere ondernemer vervelend, maar je kunt als misdaadondernemer niet naar de rechter om betaling af te dwingen. Als je gewoon je verlies neemt en het erbij laat zitten ben je soon out of business, want dan ben je een pussy, een watje waar iedereen overheen loopt. Je credibility is gone.

Dus moet je incasso gaan organiseren. Als je het zelf doet is er het risico dat je tegen een gun aanloopt of dat je gemaltraiteerde debiteur naar de kit loopt en aangifte doet. Toestanden. Als je dan maar doortastende incasso inhuurt, kunnen die brede jongens zich net zo gemakkelijk tegen jou keren. Meer toestanden.

Wat de overheid betreft is afscherming the name of the game. Zelf discipline opbrengen, alleen goeie jongens uitzoeken die discreet en loyaal zijn, en die goed betalen. Of alleen met familie werken, zoals de Roma en de ‘Ndrangheta. Daar heb je nooit verraders.

Maar onbedoelde loslippigheid is ook een groot risico. Met de moderne surveillance techniek kunnen we eigenlijk overal binnen koekeloeren, zonder ooit fysiek over de drempel te komen. Om te beginnen hebben veel mensen hun eigen sensoren in huis gehaald: al die microfoontjes en camera’s in telefoons, computers, gameboys, babyfoons, geluidsinstallaties en wat al niet. In veel woningen heb je de sensoren voor het uitkiezen om ieder gesprek hifi te kunnen volgen.

Daarnaast hebben we microsensoren, die op allerlei manieren in positie kunnen worden gebracht. Dan zijn er nog de transmurale technieken, en de interceptie van de tientallen signaalbronnen die iedereen voortdurend uitzendt via het Net en allerlei frequenties. Mensen lopen zonder het te weten met een digitale wolk van informatie om zich heen, waar iedereen die dat wil op kan afstemmen.

Maar soms, heel soms is er een wetsovertreder die zijn security serieus neemt. Soms gebeurt dat onbewust, zoals laatst een stel dierenactivisten die in een ecologische ondergrondse woning off-grid leefden en digitaal helemaal onzichtbaar waren.

Dan kun je als interceptieteam nergens op afstemmen: er komt geen geluid of signaal door die aarden wallen of het met graszoden bedekte dak, en de vensters zijn trillingvrij driedubbel glas. Maar dat zijn shaggy dierenvrienden met kniptangen en soms een brandbom, en niet de grote mastermind die geheel is ingeweven in de bovenwereld.

Als die serieus in privacy gaan investeren merk je dat eigenlijk snel genoeg. Om te beginnen gaan ze een dubieuze security consultant inhuren, en dan gaat er al meteen ergens een digitaal vlaggetje omhoog. Als ze dan dure cryptoapparatuur gaan bestellen weet je het wel.

De echte profs laten zelfs cloaking room in hun huis bouwen: een geluiddichte kooi van Faraday met een sweep-abonnement, net zoals geheime diensten die hebben. Wanneer dat te begrotelijk wordt of bouwtechnisch lastig zijn er ook next best oplossingen.

Zo hoorde ik over een bekende woonwagenbewoner met veel antecedenten die zijn hele woonwagen met metaal had laten bekleden. Zelfs de ramen werden met metalen foliegaas beplakt. Kunnen we ‘Nikkelen Nelis’ zijn woning niet meer aanstralen of bugs plaatsen, denkt-ie. Wat denk jij?